Artikujt

Duke marrë parasysh edhe problemet e mëdha e pavarësisht tyre, me gjithë këtë fluks, tashmë mund të flasim për turizëm. E kur flasim për turizëm, ka ardhur koha të flasim edhe për degët e tij. Kur flasim për turizëm në Shqipëri, argumenti drejtohet shpesh nga turizmi masiv i plazheve e me të drejtë, se pavarësisht kaosit dhe informalitetit të lartë, është dega e turizmit që sjell më shumë të ardhura në ekonominë shqiptare. Edhe turizmi informal gjeneron të ardhura për shtresa të caktuara të popullsisë, me punësimin masiv sezonal, i cili gjithashtu ndikon pozitivisht në mirëqenien e popullsisë. Por a mjafton vetëm turizmi masiv? Natyrisht që jo. Kjo fatmirësisht është kuptuar tashmë dhe ka filluar të lëvrohet sipërpjekje edhe aty ku mendohet se turizmi masiv është dominues. Le të marrim për shembull një qytet si Durrësi, që ka edhe bregdetin më të populluar në plazhet shqiptare. Nëse mendoni se Durrësi është vetëm Vollga dhe Plazhi, e keni gabim. Hapësirat natyrore të Durrësit, të cilat kanë filluar të zbulohen relativisht vonë, janë të pafundme në krahasim me vijën e tij të populluar bregdetare. Plazhet e virgjëra të vijës bregdetare veriore, përveç bukurisë së pashoqe, rrethuar me kurora kodrash që nusërojnë në katër stinë të vitit, veshur me shkurre mesdhetare, fshehin në brendësi të steres, fshatra të tëra që përveç durrsakëve, askush tjetër nuk e di se ekzistojnë. Vetëm zinxhiri i fshatrave të zonës që të çon drejt Gjirit të Lalzit, është një xhevahir natyror që përbëhet nga emra të tillë si Rrushkull, Hamallaj, Shetaj, Bizë, Armath, Kuraten, Radë, etj.

Ndërkohë, në pjesën juglindore të qytetit, ndodhen fshatrat Romanat, Pjezës, Shesh, Arapaj, Shkallnur, të gjitha natyrë e virgjër, shkelur vetëm nga vendësit. Këto perla natyrore po rrisin brenda tyre atë që sot në gjuhën ekonomike e quajmë agroturizëm. Ferma me cikël të mbyllur prodhimi që rrisin gjithçka vetë, kantina me vreshtat e tyre që kanë ngritur struktura krejtësisht në harmoni me natyrën, komplekse turistike apo restorante që anojnë kah tradicionalja dhe natyralja, duke vënë në punë edhe ambientet natyrore përreth, janë vetëm disa bërthama të këtij turizmi të ri, i cili në Durrës premton shumë. Në Radë AgriTurizëm Huqi po zhvillon me sukses filozofinë e ushqimit të vendit duke rritur vetë produktet por edhe duke bashkëpunuar me banorët e zonës. Në Eminas, Kantina Kokomani po rigjen traditën e verës edhe me rrushin e fshatit Shesh, nga ku ka origjinën edhe vera Shesh i Bardhë dhe i Zi, duke ndërtuar një strukturë të mrekullueshme degustimi gjithashtu. Në Shkallnur tek Kodra e Kuajve, përveç gatimeve fantastike mund të bëni xhiro me kuaj rreth e qark zonës së bukur, deri në Liqenin e Manskurisë. Këto janë vetëm pak, nga ajo çfarë po lind në Durrës, gjë që sjell nevojën e patjetërsueshme të njohjes dhe shfrytëzimit të këtij lloj turizmi, i cili mund të jetë e ardhmja e të gjitha zonave të pazhvilluara rurale të Shqipërisë. Morëm si shembull Durrësin por këto bërthama agroturistike kanë filluar të lindin në shumë zona të Shqipërisë.

Agroturizmi, apo turizmi lokal, ka shumë karakteristika pozitive, të cilat shkojnë të gjitha në të njëjtin drejtim në dobi të zhvillimit të ekonomisë, duke shfrytëzuar rrugë ndërtuese e ripërtëritëse dhe jo duke përdorur mënyra shkatërruese në ambient apo në shoqëri. Mendoni pak, një strukturë agroturistike në një zonë të caktuar nuk është vetëm një biznes i thjeshtë turistik por një gjenerator që prodhon energji për të gjithë zonën ku është vendosur. Ajo stimulon banorët e zonës të mbjellin tokat e tyre, të prodhojnë pastër, të rrisin blegtori e produkte të shëndetshme e të kultivojnë a pyllëzojnë duke i bërë kështu një shërbim të paçmuar edhe mjedisit e natyrës. Njerëzit që kanë emigruar në vende të tjera prej vitesh apo që kanë lëvizur nëpër qytete të mëdha mund t`i rikthehen tokës që edhe ajo prej vitesh ka mbetur djerrë apo punohet vetëm për pak bukë të përditshme. Anila Kokomani thotë se që nga momenti kur Kantina Kokomani ka zënë vend në fshatin Eminas i Vogël, tokave të fshati u është rritur vlera. Çdo lloj forme e zhvillimit të turizmit lokal, është një bekim për zhvillimin e jetës dhe rritjen e mirëqenies në zonat tona, fatkeqësisht të prapambetura rurale. Banorët e këtyre zonave duhet vetëm ta kuptojnë këtë.

Për Shqipërinë, jehona e Panairit të Turizmit “Messe Shtutgart 2017” natyrisht që nuk do të zgjasë vetëm sa dhjetë ditët e zhvillimit të tij. Përveç efektit të pritshëm që mendohet e shpresohet të ketë në këtë sezon turistik, vlen shumë që të flitet për këtë eveniment të rëndësishëm edhe për mënyrën se si Shqipëria u prezantua në të. Investimi i bërë në këtë panair ka qenë vërtet i frytshëm, sepse edhe jehona e pranisë së Shqipërisë ishte e ndjeshme dhe prekshme. Për herë të parë Shqipëria ishte vend partner në një panair të përmasave të mëdha, i cili për nga shifrat dhe statistikat, vjen i dyti në Gjermani pas Panairit të Berlinit por është gjithashtu një panair i rëndësishëm edhe në rang botëror. I konceptuar plotësisht si një panair i konsumatorit, ky aktivitet të jep mundësinë të takohesh drejtpërdrejt me turistin e mundshëm që do të vizitojë vendin tënd nesër dhe të kuptosh se çfarë kërkon ai, me qëllim që të përmirësosh ose të specifikosh ofertën sipas kërkesave që ai ka. Dhe në fakt, vizitorët në stendën e Shqipërisë ishin të shumtë dhe kërkesat e tyre ishin gjithashtu të larmishme. Pjesa më e madhe e interesit ishte e përqendruar tek udhëtimet në natyrë, qëndrimi në Shqipëri me kampera ose karavanë, udhëtimet me motor por edhe me biçikleta. Por jo i pakët ishte interesi edhe për kulturën dhe traditat shqiptare.
Kishte shumë gjëra që në këtë panair ndodhën për herë të parë dhe jo vetëm fakti i të qenit vend partner, gjë që e bëri panairin vërtet një ngjarje jo vetëm për t`u mbajtur mend por edhe për të analizuar në të ardhmen se si Shqipëria duhet të prezantohet në një panair turizmi. Si asnjëherë më parë në stendën e madhe të Shqipërisë u këndua, u kërcye, u zhvilluan takime e prezantime të rëndësishme, u prit e gjithë media audio-vizive dhe e shkruar e Shtutgartit dhe jo vetëm, u gatua kuzhinë shqiptare dhe u shkëmbyen përvoja të vërteta. Një Shqipëri e vogël do të thoje, erdhi e u ul këmbëkryq në vendin më të dukshëm të hollit nr 4, e pamundur të mos vihej re prania e saj, jo vetëm për shkak të përmasave të stendës por në radhë të parë për shkak të gjallërisë së pashoqe që kjo stendë përcolli për dhjetë ditë me radhë. Që në ceremoninë spektakolare të hapjes, ku më shumë se 1500 të ftuar i kishin sytë nga Shqipëria, nga ky vend i vogël që pothuajse nuk e njihnin, ku përveç fjalëve të ndjera të ministres Ekonomi dhe drejtorit të AKT-së Çollaku që nuk bënë thjesht “detyrën”, fjalës pasionante të mikut të Shqipërisë Z. Rezzo Schlauch, fjalës dashamirëse të ministrit gjerman Guido Wolf, ajo që ndezi jo vetëm interesin por edhe admirimin dhe shpirtin e gëzueshëm të të pranishmëve, ishte Vallja e Tropojës dhe vallet e gjithë Shqipërisë, ekzaltuar nga tupanat e Malcisë, hiret e vashave tona të bukura, virtuoziteti i mjeshtrit të valleve e sidomos prania aq domethënse dhe përcjellëse e traditës, e vogëlushit kërcimtar, me të cilin u dashuran të gjithë. Ajo që vijoi më pas ishte thjesht një përvojë turistike që çdo turist mund ta prekte me dorë, para se të vinte në Shqipëri, për të shijuar më pas qëndrimin e vërtetë. Bukuritë e vendit tonë që kalonin gjatë të gjithë ditës nëpër vëmendjen e vizitorëve përmes videoprojeksioneve, nuk mbetën thjesht imazh, që përcillej përmes ekraneve dhe fletëve të shtypura të broshurave promovuese. Jo, oferta turistike shqiptare mund të shihej e të përjetohej, përmes këngëve me shpirt brenda, të Grupit Polifonik Karakteristik të Himarës, këngëve e valleve të grupeve të shumta që shfaqën më të mirën e tyre në stendën e Shqipërisë dhe në skenën e madhe të panairit, tradita e Shqipërisë mund jo vetëm të shihej përmes kostumeve të mrekullueshme popullore e zbukurimeve të tjera tradicionale, të sjella nga Artizanët e Krujës dhe Grupi i Himarës, apo nga kostumet e grupeve të valleve por mund të përjetohej drejtpërdrejt, me punimin e qeleshes, realizuar nga djemtë e grupit të Artizanëve të Krujës. Kuzhina e Shqipërisë, nuk u përcoll vetëm nga imazhet e bukura nëpër foto e video por u shijua çdo ditë, sjellë nga duart e arta të mjeshtrit të kuzhinës Sokol Prenga. Ushqimet e pastra shqiptare, mjalti, vaji i ullirit, djathrat, gatimet aq të shijshme, i lanë pa fjalë gjermanët, shumica e të cilëve nuk e njihnin fare Shqipërinë. Viset e bukura shqiptare erdhën aq të gjalla, nën përshkrimin e ngrohtë të grupit të GIZ, që ka bërë një punë aq të madhe për evidentimin e fshatrave të Jugut, më projektin “Misterious South”, duke nxjerrë në pah bukurinë e pashoqe të tyre, përzier me bukurinë e natyrës së Bregut.

Aventurat që turisti mund të përjetonte në Shqipëri nuk mbetën më pas, duke pasur si përfaqësuese dinjitoze të tyre Federatën e Aeronautikës dhe Shoqatën Dajti Alpino Turistik, duke ofruar kështu mundësi për pushime të paharruara të interesuarve të shumtë por edhe fotot mbresëlënëse të Fation Plakut nga çdo cep i Shqipërisë.
Por thelbi i një panairi zakonisht është komunikimi i drejpërdrejtë që shpjegon me detaje dhe që u jep përgjigje pyetjeve të shumta që lindin nga kureshtarët vizitorë, sidomos për një vend si Shqipëria, thuajse i panjohur për banorët e Shtutgartit. Dhe për këtë komunikim dhanë më të mirën vajzat dhe djemtë e Agjencisë Kombëtare të Turizmit dhe operatorët turistikë, të cilët nga mëngjesi deri në mbyllje të çdo dite shpjeguan pa u lodhur gjithçka në lidhje me Shqipërinë turistike. Por po kaq të palodhur e kontribues u treguan të gjithë, ashtu si i kudondodhuri Xhimi Begeja që dha shpirtin bashkë me vajzat dhe djemtë e shoqatës së tij të alpinistëve, jo vetëm në prezantim dinjitoz por edhe në logjistikë. Po kaq të pakursyer u treguan edhe shqiptarët e Shturgartit, ata që ndajnë të përditshmen e tyre me popullin gjerman por që shpirtin e kanë padyshim në trojet shqiptare.
Ky panair nuk do të kishte qenë i përmasave të tilla nëse nuk do të kishte pasur mbështetjen e madhe të Zyrës së Bashkëpunimit Teknik Gjerman GIZ, e cila shpeshherë në mënyrë të heshtur por gjithaq edhe të dukshme, ka bërë një punë kolosale në mbëshetje të zhvillimit të turizmit shqiptar, sidomos në zonat e pazhvilluara që kanë potenciale turistike. Bukurinë e panairit e shtuan gjithashtu shfaqjet e Grupit të Valleve të Tropojës, prania e të cilit u mundësua aty nga Z. Kadri Morina, president i grupit INSIG-EUROSIG, ashtu siç prania e Artizanëve të Krujës, u bë e mundur nga mbështetja e Fondacionit Shqiptaro-Amerkian për Zhvillim. Ishte vërtet një numër i madh njerëzish që kjo festë doli aq e bukur.
A kishte mangësi e gjëra për të bërë më mirë ky panair? Kishte plot. Por ne nuk do të merremi me këtë pjesë, së paku jo kësaj radhe, aq më tepër që problemet që dolën, kishin të bënin më shumë me organizimin e brendshëm dhe nuk u pasqyruan aspak në prezantimin që iu bë publikut. Ne do të përpiqemi të shijojmë, të analizojmë e të shqyrtojmë efektin e dukshëm që pati kjo ngjarje e madhe turistike dhe do shpresojmë rezultatin e pritshëm në verë, duke u përpjekur fort që ta menaxhojmë sa më mirë e që të mos na kthehet në bumerang, në këtë Shqipërinë tonë me shumë probleme, por me një turizëm që po ecën për lart. Shqipëria duhe ta përsërisë Shtutgartin dhe jo vetëm në Gjermani por sidomos në vendet e Europës Lindore, nga ku numri i turistëve që vijnë në Shqipëri, po rritet dita-ditës.

Milva Ekonomi: Shqipëria e meritoi plotësisht partneritetin në Shtutgart

Me një këndvështrim njerëzor, gati-gati jashtë pozicionit të saj si ministre e Turizmit, Milva Ekonomi tregon jo pa emocion se Shtutgarti ishte një përvojë mbresëlënëse

Ardit Çollaku: Shtutgarti, një përvojë për t`u përsëritur

Ndonëse pjesëmarrja nëpër panaire është detyra kryesore e Agjencisë Kombëtare të Turizmit, drejtori i saj Ardit Çollaku, me përvojën e Panairit të Shtutgartit, pohon se ky nuk ishte një panair i zakonshëm

Në ambientet e Ministrisë së Kulturës, Turizmit, Rinisë dhe Sporteve, u festua lindja e një mediumi të ri, ajo është Revista “Travel”. Në ceremoninë e inagurimit të revistës Zv. Ministri i Turizmit, Z. Nikollë Lesi, përshëndeti daljen këtij mediumi të ri, e sidomos natyrën e tij turistike, që do t’i shërbejë shumë turizmit shqiptar që tashmë synon të kthehet në industri ku ekonomia shqiptare duhet të mbështetet fort. 

Daljen e revistës e kanë përshëndetur edhe eksponentë të rëndësishëm të strukturave shtetërore, të fushës së turizmit si Shoqata Shqiptare e turizmit ATA, Zv.presidenti i saj Z. Zak Topuzi, ambientalistët e njohur Xhemal Mato dhe Sazan Guri, drejtues të shoqatave të ndryshme turistike Si Qendra Alpe, Shoqata e Operatorëve Turistikë, dhe organizma ndërkombëtarë mbështetës të turizmit si GIZ, të cilët u shprehën pozitivë për praninë tashmë të një mediumi turistik në tregun shqiptar.Ceremonia e përururimit të revistës Travel u pasqyrua gjerësisht edhe në media, duke u shoqëruar përvec kronikave informative, edhe me ftesa të menjëhershme të drejtuesve të saj në programe të ndryshme informativë dhe ekonomikë në mediat publike dhe private të vendit.

—————————————-

Kjo për faktin, se ritmi i rritjes dhe prirjet e turistëve tani kanë pësuar një evoluim mjaft cilësor drejt një pakete eksperiencash sa më të pasura. Turistët sot janë bërë shumë më tepër kërkues dhe të sofistikuar në kërkesat e tyre, janë me pervojë, nuk mjaftohen më lehtë vetëm me pushime pasive në det pranë rërës dhe plazhit por duan një paketë me një mori përvojash të larmishme, dhe një sërë aktivitetesh për të mbushur ditët e tyre të pushimeve. Një ditë në plazh, mbasdite një vizitë në një park arkeologjik, në mbrëmje një koncert, të nesërmen një shkëptuje për një shëtitje në një park tërheqës natyror, një vizitë në muze etj. Një varietet eksperiencash të reja dhe intriguese, si vlerë e shtuar ndaj pushimeve tradicionale në bregdet, është ajo çfarë po kërkojnë gjithnjë e më shumë turistët sot në botë. Destinacione të sukseshme turistike janë ato që ofrojnë sa më shumë, në një hark kohor dhe distancë sa më të shkurtër nga njëra tjetra, gjë që Shqipëria i ofron më së miri. Mosprofilizimi dhe si rrjedhoje mosspecializimi në një produkt të caktuar turistik nga ana e Shqipërisë ka avantazhin dhe disavantazhin e vet. Disavantazh për faktin se duke mos u diferencuar me një produkt apo ofertë të caktuar shton pasiguri në radhët e turistëve që dëshirojnë të prenotojnë pushime në Shqipëri duke ushqyer frikën e mos përfitimit të kënaqësisë dhe cilësisë maksimale në asnjërën nga atraksionet e synuara, dhe si rrjedhojë mospërmbushje të pritshmërive dhe zhgënjim. Avantazh për faktin se turistëve nuk u ofrohet një Shqipëri e pjesshme, por Shqipëria e plotë, me të gjjithë larminë dhe potencialet e saj të shumta turistike, si një sofër bujare, ku çdo vizitor do të ulet, do të marrë dhe do të shijojë atë pjesë të ofertës që pëlqen më shumë. Në fakt, kjo është ajo çfarë duhet të jetë Shqipëria. Shqipëria turistike nuk është ajo qe ne do të duam të shesim si të tillë, përkundrazi, do të jenë vetë turistët, vit pas viti e ndoshta dekade, në sajë të përzgjedhjes dhe vlerësimit të tyre, ata që do ti japin markën Shqipërisë turistike. Në një ofertë të pasur turistike, me diell e det, me male dhe lugina, me arkeologji dhe histori, me tradita dhe folklor, me natyrë dhe biodiversitet, me aktivitete dhe larmi, me moderne dhe antikitet, me zona të zhvilluara por edhe me zona të papekura fare nga zhvillimi dhe të virgjëra, me njerëz bujare dhe mikpritës, luksin dhe sfidën e përzgjedhjes e ka turisti. Ne duhet të jemi vëzhgues, sigurues të cilësisë së kërkuar dhe garantues të zhvillimit të qëndrueshëm.

——————————–

Publikuar më 2 Prill 2013